Poezja ormiańska, z racji moich zainteresowań zawodowych, pozostaje w obszarze mojej szczególnej uwagi. Za konieczne uznałem więc zaprezentowanie wydanego w 2018 roku przez fundację Armenian Foundation zbioru poezji pod tytułem Poezja ormiańska.
Właściwym autorem zbioru i przekładów był Bogdan Gębarski (1905-1978), orędownik sprawy ormiańskiej oraz miłośnik i znawca ormiańskiej kultury, a także publicysta i tłumacz. Zbiór nie doczekał się jednak wydania za jego życia, a prezentowane wydanie poddane zostało zabiegom redakcyjnym i weryfikacji zawartości, co wyjaśnione zostało przez Jerzego Szokalskiego w części pt. Od redakcji.
Bogdan Gębarski był autorem słynnego Listu do starego tureckiego znajomego, opublikowanego w 1961 roku w tygodniku „Kierunki”. Poruszał w nim kwestię przeprowadzonego przez rząd młodoturecki w latach 1915–1920 ludobójstwa Ormian. I uznaje się go za najbardziej znany w literaturze polskiej utwór, poświęcony tej zagładzie. List był następnie ponownie publikowany przez Koło Zainteresowań Kulturą Ormian w Warszawie (Warszawa 1987). Gębarski był ponadto autorem krótkiej powieści Morituri: opowieść o 1915 r. (Warszawa 1992). Katolikos Wszystkich Ormian Wazgen I ofiarował na jego grobie chaczkar, jako wyraz pamięci o nim w narodzie ormiańskim. Więcej o Bohdanie Gebarskim można przeczytać w artykule Arkadiusza Miksy, pt. Strażnik Ormiańskiej pamięci, „Awedis” nr 62 (wiosna 2025), s. 10.
Publikacja „Poezja ormiańska” liczy 180 stron i zawiera: 1) 17-stronicowy wstęp autorstwa Gębarskiego pt. Od tłumacza, 2) zbiór, pt. Poezja armeńska nowego czasu (XIX – XX w.), zawierający 39 wiersze i dwie pieśni (w wersji ormiańskiej i polskiej), 3) przypisy do tekstów poetyckich, 4) część Od redakcji, po polsku oraz ormiańsku. Obok przekładu zamieszczono też wersję oryginalną wierszy. W zbiorze znalazły się utwory takich poetów, jak Gewond Aliszan, Mygyrdicz Beszigtaszlian, Rapajel Patkanian, Smbad Szahaziz, Sibil (Zabel Asadur), Howhannes Howhannisjan, Howhannes Tumanian, Awetik Isahakian, Wahan Terian, Jehisze Czarenc.
Źródło:
Poezja ormiańska, Armenian Foundation, Warszawa 2018.
